# Өөрдин келн: ПИЛИПИНХН

Unknown

## ШИН БООЦАН


Тадн өдгә цага хальмг келнд орчулсн «Шин Бооцан» гидг дегтр һартан бәрҗәнәт. Эн дегтриг христианск улс Христосин төрсн 2002 җилин өөн темдглҗәх цагла хальмг келн улст белглҗәнә. Энүг орчулачнр, журналистнр, бичәчнр, редактормуд, номтнр арвн җилдән барт белдв. Бурхна Үгиг төвәр, заяни келәр, учр-утхинь хальмг келнд орчулх төр эклцәснь авн теднә өмн тәвгдсмн. Орчулачнр эврәннь көдлмштән орчулһна төрәр бәәх хамгин сүүлңк дамшлт олзлцхав гиҗ келҗ болҗана.

«Шин Бооцан» хуучн грек келәр бичгдсн дегтрәс хальмг келнд орчулгдв. Өдгә цагт хальмг келәр түрүн болҗ һарчах эн дегтр хальмг келн улсин сойлд, теднә җирһлд цаһан санаһан күртхә.

Әрүн Бичг, эс гихлә Библь – Шин Бооцан (27 дегтр) Хуучн Бооцан (39 дегтр) гидг хойр ик әңгәс бүрдҗ. Цуг делкәд Библиг хамгин икәр әмтн умшцхана. Хуучн Бооцанд Бурхн кү үүдәснә тускар, терүнәннь һарһсн килнцин тускар, күн Бурхнла өшәркснә болн һазр деер Эврәннь ирлһән Бурхн яһҗ белдснә, яһҗ күүнә килнц тәвҗ өгснә, Бийләһән терүг эвцүлснә тускар бичәтә.

Шин Бооцанд тууҗин дегтрмүд, бичгүд болн Апокалипсис гидг дегтр барлата. Тууҗин дегтрмүдт «Сән Зәңг» гидг дөрвн дегтр, «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтр орулгдҗ. «Сән Зәңгд» Деед Эзн Исус Христосин төрснә, терүнә җирһлин номин, үклин болн әмдрлтин тускар бичгдҗ. Эн дегтрмүдиг дөрвн күн бичҗ: Матья, Марк, Лука болн Йохан. Тегәд теднә бичсн дегтрмүд янзарн, Христосин җирһлин ямаран төрд хамгин ик оньган өгчәхәрн йилһрнә. «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтрт Исус Христосиг теңгрт өөдлүлснә тускар, Әрүн Сәкүсн бууҗ ирснә тускар, христианмудын түрүн чонҗс бүрдәснә, Римин орн-нутгин олн зүсн һазрар христианмудын ном тархасна тускар келгдҗәнә.

Шин Бооцанд олн автормудин 21 бичг барлгдҗ. Тедн дунд Павел, Йохан, Пётр, Яков, Йуда эдн йовна. Евреймүдт илгәгдсн бичгин авторин нериг ода чигн күн медхш. Тер бичгүдиг чонҗмудт, эс гихлә нег күүнд нерәдәд бичдг бәәҗ. Терүнд Исус Христосин номин цәәлһвр болҗах христианмудын итклин болн җирһлин тускар бичәд, Христост иткдг улст кергтә селвг өггдҗәнә.

Шин Бооцанд орсн Апокалипсис гидг дегтр әәлдхин дегтр болҗана. Энүнд олмһа келәр күмни иргч үзүлгдҗәнә, цуг делкәд болх цүүгәнә, цуг олн әмтнд иргчдән кех зарһин тускар, эндрк эвтә бәәдлин диг-дара эвдхин болн шин теңгр, шин һазр үүдәлһнә тускар бичәтә бәәнә.

Библин «Шин Бооцан» умшсн улст байр, йөрәл буух гиҗ нәәлҗәнәвидн.

Эн орчулгдсн көдлмшиг Библин негдсн ниицәнмүд «Грек келнә Шин Бооцан» (4-гч һарц 1993 җ.) Эн һарц экн хуучн грек бичгүдәс буулһҗ авгдсмн. Орс Синодалин орчулвр болхла, сүүлңк грек бичгүдәс авгдсмн, тегәд чигн зәрм зәңгүд (шүлгүд) хуучн кезәңк бичгүдт уга. Эн учрар өдгә цагин һарцд зәрм зәңгүд тонь бас уга болна. Эн орсн зәңгүд эн һарцд Шин Бооцана сүл халхд барлата.

Библь орчуллһна Институт


## ПИЛИПИНХН

### Христост иткдг Пилипин улст илгәсн бичг


Эн бичгиг Павел түрүн чонҗд нерәдҗ бичсмн. Тер чонҗиг Римин хаҗудк Македонь гидг һазрт Павел бүрдәҗ. Тер цагт Павел түүрмд бәрәтә бәәҗ. Христианск талдан көдләчнр Павелд оппозиц болхла, түүнә санань зовна, дәкәд Пилипин чонҗд худл ном тархаҗаснд бас үрүднә. Тер бийнь Павел Исус Христост батар иткәд бичсн бичгнь йир байрта, итклтә болҗ медгднә. Иим бичг илгәснә учрнь юундв гихлә, Пилипид бәәх иткдг улс түрү цагтнь бийинь дөңнәд белг илгәснд Павел ханлтан өргҗәнә. Тер саамиг бас нег олзлад, тедн чигн, бийнь түрү-зүдү үзсн болв чигн зөргтә болн бийдән итклтә болтн гиҗ дәкн урмд өгнә. Павел тедниг бийән Исусла әдл бәрәд, ядардган, деерлкдгән хаяд тогтун бәәтхә гиҗ сурҗана.

Исус Христосла негдәд бәәсн иткдг улсын җирһл Бурхна белг болҗахиг Павел теднд сергәһәд келҗәнә. Тер белгиг тедн евреймүдин Зака күцәһәд биш, зуг иткләр дамҗад авчана. Христоста негдәд бәәсн улст Бурхн байрта, тогтун җирһл өгчәхин тускар Павел бичҗәнә.

Эн бичг байрин, иткмҗтә бәәдлин, негдлтин, итклһнә болн җирһлин тесвр үзүлҗәнә. Тедү мет Павел Пилипид бәәх чонҗд ямаран дуртаһинь медүлҗәнә.


Учр-утхин зура


Нүр үг. 1.1–11

Павелын эврә керг 1.12–26

Христосла нииләд бәәлһн 1.27 – 2.18

Тимофейин болн Эпапродитин төлә кесн зура 2.19–30

Өшәтнәс болн әмшгәс сагллһн 3.1 – 4.9

Павел болн терүнә иньгүд Пилипид 4.10–20

Товчлгч үг 4.21–23


### 1


Мендллһн


1-2Исус Христосин зарцнр Павелас болн Тимофеяс Христос Исусла ниилснд Пилип хотнд бәәх Бурхна улст, чонҗин ахлачнрт болн нөкднрт. Мана Эцк Бурхн болн Деед Эзн Исус Христос цаһан сана болн амулң бәәдл таднд өгтхә!


Павелын зальврснь


3Тана тускар санҗасн цагтан би Бурхндан оньдин ханлт өргнәв. 4Тана тускар зальврҗасн цагтан оньдин байртаһар зальврнав. 5Учрнь иим: тадн намаг Сән Зәңг тархахд түрүңк өдрәс авн ода күртл нөкд болҗ йовнат. 6Тана седклд тиим сән көдлмш эклҗ үүдәсн Бурхн эн көдлмшән Исус Христосиг иртл күцәх гиҗ би лавта меднәв. 7Тана тускар тиигҗ ухалсм чик болҗана, яһад гихлә, тадн оньдин мини зүркнд. Нанд өггдсн церглтд тадн цуһар оньдин орлцҗ йовлат. Ода чигн, намаг түүрмд суусн цагтм чигн, Сән Зәңг харсҗ батлсн цагтм чигн тадн тиигҗ йовлат. 8Исус Христосла әдл би таднд дурта болдгиг Бурхн герч. 9Тана дурн улм өстхә, тадниг улм икәр медтхә, чикәр ухалтха гиҗ би зальврҗанав. 10Тиигхлә тадн сәәнинь йилһҗ чадхит. Христосиг ирхлә, тадн цевр болн буру уга болхит. 11Тадн Христосин өгдг чик бәәдлин дала сән йовдлта болхит. Эн цугтан Бурхнд туурмҗ болн магтал ирүлх.


Мини җирһл – Христос


12Ахнр-дүүнр! Нанла учрсн йовдл күцәмҗтәһәр Сән Зәңг тархахд нөкд болсинь би таднд зәңглхәр седҗәнәв. 13Намаг Христосин төлә түүрмд суусиг хаана бәәшңд бәәсн улс болн наадк улс цугтан меднә. 14Намаг түүрмд суусн учрас ахнр-дүүнрин ик зунь Деед Эзнд батар иткдг болв, тедн Сән Зәңгиг улм зөргтәһәр болн әәмшг угаһар тархадг болв.

15Үнәр келхд, зәрм әмтн нанд үлү үзәд, нанла дөрлдхәр Христосин туск ном цәәлһҗәнә. Болв зәрмснь болхла, сән седвәрәр тиигҗәнә. 16Сән Зәңг харсх көдлмшт Бурхн намаг орулсинь медәд, эдн нанд дурта болад цәәлһҗәнә. 17Талдан улс болхла эврәннь сә хәәһәд, Христосин туск номиг әрүн седкләрн цәәлһҗәхш. Түүрмд бәәсн цагтм намаг икәр зоваҗ чадх гиҗ тедн санҗана. 18Тиигв чигн юмб?! Тедн ямаран чигн учрар: сән седвәрәр эс гиҗ эврәннь сә хәәсн учрар Христосин туск ном цәәлһдгнь йилһл уга. Христосин тускар тедн келҗәхнь хамгин ик чинртә. Энүнд би байрлҗанав. Би цааранднь чигн байрта бәәхв. 19Яһад гихлә, тана зальврсар болн нанд Исус Христосин Сәкүсн нөкд болсар би эн түүрмәс һархв гиҗ санҗанав. 20Би кех зөвтә кергән оньдин күцәхв гиҗ халун зүркәрн күсл кеҗ нәәлҗәнәв. Ода болн оньдинд би әмд бәәв чигн, үкв чигн эврәннь цогцарн Христосиг зөргтәһәр туурулхв. 21Мини җирһлин күсл – Христос. Кемр намаг өңгрхлә, нанд олзта болх. 22Кемр нанд әмд бәәх цаг бәәхлә, би олн туста йовдлмуд кеҗ күцәхв. Зуг юуһинь шүүҗ авхинь би медҗәхшв. 23Би хойраһинь шүүҗ авх санатав. Эн җирһләс салҗ Христосла харһад бәәхәр седҗәнәв. Эннь хамгин деер болх. 24Зуг тана төлә нанд әмд бәәх кергтә. 25Би әмд бәәхән лавта меднәв. Тадниг итклдән өсхд, иткләс һарсн байр авхд нөкд болхар би таднла үлдхв. 26Намаг таднур дәкәд ирхләрн Исус Христосла ниилсндтн нанар буульмҗ кехд танад дала учр олдх.

27Зуг Христосин Сән Зәңглә ирлцҗ бәәтн. Ни-негн бәәтн. Сән Зәңгин итклин төлә ноолдтн. Кемр би ирхлә, тана эн бәәдлиг үзхв, кемр эс ирхлә, энүнә тускар соңсхв. 28Юунд чигн өшәтнрәс бичә әәтн. Эн бәәдл теднд үкх гисн темдг, маднд аврх гисн темдг. Цуг эн Бурхнас. 29Христост һанцхн иткх биш, болв Терүнә төлә зовх зөв Бурхн таднд өглә. 30Тадн нанла әдл ноолдҗанат. Намаг яһҗ ноолдсинь тадн үзсн биләт, болв яһҗ би ноолдҗахинь ода соңсҗанат.


### 2


1-2Кемр тадн Христосла нииләд нөкд авчахла, Терүнә дурн тадниг төвкнүлҗәхлә, Әрүн Сәкүснлә хамдан бәәхлә, санан зовҗ өр өвчәхлә, намаг улм ик байрта кетн. Хоорндан таарч нег-негндән әдл дурта болтн, ухан-седкләрн негдҗ нег күслтә болтн. 3Бийдән олз хәәҗ, нер хәәҗ юм бичә кетн. Бийән номһрулҗ хоорндан бәәтн. Кен чигн талдан күүг бийәсн деер тоолтн. 4Тадна кен чигн һанцхн эврәннь арһ хәәлго, әмтнә арһ хәәтхә.

5Исус Христосла әдл ухалтн. 6Исус Бурхн болв чигн Бийән Бурхнла әдлцхәр зүткх йостав гиҗ сансн уга. 7Зуг зарц болн күн болҗ төрәд сән дурарн бәәсн юмнасн хаһцв. Тер бәәсн кевәрн күүнлә әдл болв, 8Бийән номһрулад үктлән, кирст үктлән соңсхврта бәәҗ. 9Тиим учрар Бурхн Терүг хамгин деерк ормд өргҗ, цуг нердәс хамгин алдр нер өгч. 10Тегәд теңгр деер, һазр деер, Һазр дор бәәсн цуг әмтә тоотнь Исусин нериг күндләд сөгдх. 11Бурхн Эцкиг туурулхин төлә Исус Христос Деед Эзн гиҗ күн болһн иләр келх.


Одд мет гилвктн


12Тегәд, хәәртә үүрмүд мини, намаг таднла бәәсн цагт тадн соңсврта биләт. Ода таднла эс бәәв чигн тадн соңсхврта болнат. Бурхиг күндләд, аврлтын көдлмш күцәхәр зүтктн. 13Яһад гихлә, Бурхн Эврәннь таал күцәх седвәр болн күч таднд өгчәнә.

14Һундл төрл угаһар болн зүтклдән угаһар цугинь күцәтн. 15Тиигхлә тадн Бурхна нүл уга, цевр болн дуту уга үрдүд болхит. Тедн хар саната болн килнцтә улс дунд бәәцхәнә. Тедн одд мет әмтнә заагт гилвкнә. 16Тадн җирһл өгдг үгмүд тер улст келнәт. Тегәд Исус Христосин ирх өдрт би хара зөңдән марһанд орлцсн угав, хара зөңдән көдлсн угав гиҗ байрлхв. 17Болв кемр мини цусн тана тәкл деер асхрв чигн (тана тәкл гисн иткләр дамҗад Бурхнд церглт) би байрлхв, таднла хамдан байрлхв. 18Тадн бас байрлтн, нанла байрлтн.


Тимофей Эпапродит хойрин тускар


19Кемр Деед Эзн Исусин таал бәәхлә, би Тимофейиг тадн тал удл уга илгәхв, тиигәд тадниг яһҗ бәәхинь медәд седкләрн төвкнхв. 20Тер үнн седкләрн таднд ик килмҗ өгнә. Терүнәс даву нанд тиим күн уга. 21Наадкснь болхла Исус Христосин төлә арһ хәәл уга эврәннь арһан хәәнә. 22Тадн Тимофейиг итклтәһинь меднәт. Тер болхла нанла көвүн эцктәһән бәәсн метәр бәәҗ Сән Зәңг цәәлһҗ көдлҗ йовла. 23Тегәд нанла юн учрхиг сәәнәр медҗ авад, би удл уга энүг тадн тал йовулхв гиҗ нәәлҗәнәв. 24Деед Эзнә таал бәәхлә, би тадн тал эврән ирхв гиҗ лавта меднәв.

25Зуг ода нанла хамдан көдлдг болн ноолддг ах Эпапродитиг тадн тал илгәх кергтә гиҗ би санҗанав. Тер таднас ирсн элч болад нанд нөкд болҗ йовла. 26Эн тадниг үзхәр икәр седҗәнә. Бийнь таасго болсинь тадн соңсв гиҗ зовҗана. 27Эннь үнн, дегд күндәр гемтәд Эпапродит үкн гив, зуг Бурхн энүг хәәрлв. Бурхн һанцхн энүг биш намаг чигн хәәрлв. Бурхн намаг улм икәр бичә зовтха гиҗ тиигсмн. 28Эн учрар Эпапродитиг үзәд, тадниг байрлтха гиһәд би энүг шулуһар тадн тал йовулнав. Тиигәд мини зовлң баһрх. 29Деед Эзнлә ниилсн ахиг тоссн метәр энүг байртаһар тостн. Энүнлә әдл улсиг күндлтн. 30Яһад гихлә, Эпапродит Христосин көдлмшин төлә эн әәмшгтә керг күцәһәд үкн гив. Тадниг нөкд болҗ эс чадсн цагт, эн тана элч болад нанд нөкд болҗ йовла.


### 3


Йоста чик бәәдл


1Ахнр-дүүнрм! Деед Эзнлә нииләд байрта бәәтн гиҗ би аш сүүлднь келҗәнәв. Нег юм давтад бичәд бәәдгм нанд ацан биш, болв таднд болхла, әәмшгәс эн харслт болх.

2Һалзу нохас мет бәәдг улсас бийән саглтн. Хар саната йовдл һарһдг улсас бийән саглтн. Керчүлһ кедг улсас саглтн. 3Яһад гихлә, тедн биш бидн йоста керчүлгдсн улсвидн. Бидн Әрүн Сәкүсәрн дамҗад Бурхнд мөргнәвидн. Бидн шаҗна һазак кергт нәәллго Исус Христосар буульмҗ кенәвидн. 4Болвчн би шаҗна һазак кергт нәәлх учртав. Кемр нег чигн күүнд шаҗна һазак кергт нәәлх учр бәәхлә, нанд тиим учр улм дала. 5Төрснә хөөн нәәмдгч өдртм Мошен закаһар би керчүлгдв. Би Израилин күмб, Беньяминә уңг-тохмтав. Цевр тохмта еврейв. Зака күцәлһнә тускар келхлә, би перушмв. 6Би иткдг улсиг шунлтта кевәр көөләв. Зака күцәсәр чик бәәдлтә болхин тускар келхлә, би нүл уга күн биләв. 7Тер бийнь кезәнә чинртә, олзта гиҗ тоолсн юмиг, ода болхла, би Христосин төлә юмн биш гиҗ тоолҗанав. 8-9Цуг юмсудыг мини Деед Эзн Исус Христосин туск медрллә дүңцүлхлә, эннь юмн биш гиҗ би тоолҗанав. Исус Христосин төлә би бәәсән һолад күүнд керго хог-богд тоолҗанав. Христосиг олҗ авхин төлә болн Терүнлә бүклдән ниилхәр би тиигҗәнәв. Күн зака күцәсәр чик бәәдл авна. Би тиим кевәр чик бәәдлтә бишв. Зуг би Христост итксәр тогтсн чик бәәдлтә болв. Эн чик бәәдл Бурхнас һарчана. 10Би Христосин болн Терүг әмдрүлсн күчиг медх санатав. Би Терүнлә әдл зовх санатав. Исусла әдл үкх санатав. 11Тиигхлә би әмдрхв гиҗ нәәлҗәнәв.


Күслд күрхәр темцҗ зүтктн


12Күслдән күрләв, дуту уга болв гиҗ би келҗәхшв. Зуг би тер күслд күрхәр зүткҗәнәв. Тер күслин төлә Христос Исус намаг аврла. 13Ахнр-дүүнр! Күслдән күрләв гиҗ би тоолҗахшв. Зуг би ардк юман мартад, өмнк күслдән күрхәр зүткнәв. 14Би диилврин ач авхар күслд күрхәр зүткҗәнәв. Исус Христосар дамҗад энүг автха гиҗ Бурхн мадниг дуудв.

15Бидн дуту уга улс тиигҗ ухалх зөвтәвидн. Кемр тадн дундас күн талданар ухалдг болхла, Бурхн терүнд цәәлһҗ өгх. 16Эн цаг күртл дахсн зокалмудар бәәҗ яһв чигн уралан йовий.

17Ахнр-дүүнр! Талдан улсла хамдан нанас үлгүр автн. Таднд үзүлсн мана үлгүрәр бәәдг улсиг хәләтн. 18Яһад гихлә, кесг улс Христосин кирсин өшәтнр болҗ бәәнә. Эднә тускар би таднд урднь давтад келләв. Ода би уульн бәәҗ эднә тускар давтад келҗәнәв. 19Аш-сүүлднь, эн улс үкх. Эднә бурхн – гесн. Теднә буульмҗ кесн юмс бийснь һутана. Тедн һанцхн эн һазрин юмна тускар ухална. 20Зуг Мана Төрскн теңгр деер. Аврач болн Деед Эзн Исус Христосиг тендәс ирхиг бидн күләжәнәвидн. 21Тер мана арһ уга үклд ордг цогц-махмудыг хүврүлҗ Эврәннь туурмҗта цогц-махмудла әдл күчәрн кех. Эн күчәр Тер цугиг медәндән орулна.


### 4


Павелын сурһмҗ


1Мини хәәртә ахнр-дүүнр! Би тадниг икәр санҗанав. Тадн – мини байр, тадн – мини титм. Хәәртә ахнр-дүүнр, Деед Эзнлә нииләд батар зогстн.

2Эвода болн Синтих, буйн болтха, Деед Эзнлә нииләд хоорндан ни-негн бәәтн гиҗ би эрҗәнәв. 3Мини итклтә нөкд, чамаг сурҗанав эн хойр күүкд улст нөкд бол. Эдн Клементлә болн нань чигн нөкднрлә хамдан нанд дөң болҗ Сән Зәңг делгрүллһнд орлцад көдлдг билә. Эн улсин нерд Җирһлин Дегтрт бичәтә. 4Деед Эзнлә ниилҗ оньдин байрта бәәтн. Байрта бәәтн гиҗ бас келҗәнәв. 5Тана номһн бәәдлин тускар цугтан медтхә. Деед Эзн өөрхн. 6Юмнд бичә зовад бәәтн. Юн учрв чигн Бурхндан ханлт өргәд эрҗ зальврад, эврәннь сансн-санаһан Терүнд келтн. 7Тиигхлә әмтнә ухана медәнәс ик деер бәәсн Бурхна эв тана ухан-седклиг Христосла ниилүләд харсх.

8Аштнь ахнр-дүүнр: үннч, ачта, үнн чик, цевр, тааста, өврмҗтә, буйн болн буульмҗ авх ачта юмна тускар оньдин ухалтн. 9Нанас дассн, тодлҗ авсн, соңссн, үзсн юман күцәтн. Тиигхлә эвин Бурхн таднла бәәх.


Белг авснд ханлт


10Тадниг шинәс нанд килмҗән өгснд би Христосла ниилҗ байрлв. Тадн нанд урднь чигн нөкд болдг биләт, зуг нанд нөкд болх арһ таднд кесг цагт уга билә. 11Нанд юмн кергтә гиһәд би энүг келҗәхшв. Яһад гихлә, би бәәсндән байн болдг дасув. 12Түрү цагт болн юмн элвг цагт бәәдг дасув. Альд бәәв чигн, кезә бәәв чигн, өлсв чигн, эс гиҗ цадхлң бәәв чигн, дала юмта болн төрүц юмн уга бәәв чигн би бәәсндән байн болдг даслав. 13Нанд чидл өгдг Христос Исусла нииләд, би цугиг дааҗ күцәҗ чадҗанав.

14Тадн мини зовлңгиг хувалцлат. Эннь йир сән. 15Урднь, Сән Зәңг экләд делгрүлсн цагт, намаг Македонь һазрас һарч йовхд, таднас даву талдан чонҗ нанд нөкд болҗ, мөңгиг цуглулҗ илгәсн угаһинь тадн, Пилип хотна әмтн, бийстн меднәт. 16Намаг Тесалоник гидг һазрт бәәхд тадн кесг дәкҗ нанд нөкд болдг биләт. 17Би таднас белг авхин төлә энүг келҗәхшв. Зуг тадниг бийдән сә авхин төлә тиигҗ кетхә гиҗәнәв. 18Эпапродитәр дамҗад тадн нанд кергтәһәс үлү юм илгәвт, тегәд чигн ода нанд цуг юмн бәәнә. Тана илгәсн юмн Бурхнд нерәдсн күҗ мет болн тааста таалмҗта бәрц мет. 19Мини Бурхн Исус Христосар дамҗад алдр зөөрәсн авад тадниг кергтә юмар теткх.

20Мана Бурхн болн Эцк мөңкиндән тууртха! Тиигтхә.


Төгсвр


21Христос Исусла ниилснд Бурхна улст цугтаднь менд келтн. Нанла хамдан бәәсн ахнр-дүүнр бас таднд менд илгәҗәнә. 22Бурхна цуг улс таднд менд келҗәнә. Онц кевәр хаана бәәшңд көдлҗәсн улс бас менд келҗәнә.

23Деед Эзн Исус Христосин хәәрлт таднла бәәтхә!


## Тәәлвртә толь


АЛВ ЦУГЛУЛДГ КҮН – Римин орн-нутгин көрңгд, Палестинд алв цуглулдг бәәрн цергләч күн. Римин йосна буру номта улсла сән бәәдг цергләчнрт евреймүд дурго бәәҗ, яһад гихлә, тиим бәәдл Заканла ирлцҗәсмн уга. Дәкәд цергләчнр ахлачнрин төлә бәәрн улсас мөңг цуглулҗ авад үлүһинь бийдән үлдәдг бәәҗ.

АПОСТОЛ – Исусин шүүҗ авад дахач болн нөкд кехәр седсн 12 сурһульчнрин негнь. Шин Бооцанд Павелын болн талдан христианмудын тускар бас тиигҗ келгднә. Эн үг элч гиҗ орчулгдна.

АХ ГЕЛҢ – Бурхна Закаһар зуг ах гелң зәрм йослл күцәх зөвтә чигн. Үлгүрнь, эн күн һол сүмин хамгин әрүн орм эзлнә.

АХ ГЕЛҢГҮД – политическ чинртә, ик тоомсрта еврейин гелңгүд. Ах гелңгүдин кесгнь Ик Хургин гешүд бәәҗ. Исусин цагт тедн цугтан гишң нег цөөкн нойн зәәсңгә өрк-бүләс һарсмн чигн.

ӘӘЛДӘЧНР – Бурхна үгиг соңсад, әмтнд терүг күргдг улс. Бурхиг күндлх, Терүнә таал күцәх, өөрхн әмтндән дурлх, хар сана һарһлго бәәх дуудврмуд әәлдәчнр кедг чигн. Еврейин әәлдәчнр бийәрн дамҗад Бурхна келсиг бичҗ авдг бәәҗ. Исусин цагт әәлдәчнрин дегтрмүд, тедн дунд Христос төрхәс урд VIII зун җилд Эшьяна дегтр евреймүдт таасгдг бәәҗ. Христос төрхәс урд IX зун җилд бәәсн Элья, дегтрмүд эс үлдәв чигн, әәлдәчнр дунд йир ик күндтә күүнд тоолгдҗ йовҗ. Бурхиг эс күндлдг хааг тер илткәд, кесг өвәрц юмарн туурҗ йовсмн. Малакья гидг талдан әәлдәчнрин зәңглсәр делкән җирһл уга болхин өмн Элья һазр деер ирх йоста бәәсмн.

ӘРҮН ДЕГТРМҮД – евреймүдин күндлдг бурхн-шаҗна туск дегтрмүд. Эннь Закан, әәлдәчнрин дегтрмүд, Псалмуд болн нань чигн дегтрмүд болҗана.

БААЛЬ-ЗЕБҮЛЬ – еврей келәр эрлгин нерн.

БЕМБӘ ӨДР – еврей улст эн өдр әрүн өдрт тоолгдна. Эн өдриг кевтнь Бурхнд нерәдәд, көдлмш кедго чигн. Тер улсин долан хонгин шин өдр нарн суухла эклнә. Тегәд басң өдр нарн суух кемәс авн бембә өдр нарн суутл цугтан көдлмш кедго бәәҗ. Исусин цаг иртл еврейин Закана багшнр бембә өдрт ямаран көдлмш кеҗ болшгог йилһнә. Бемб өдр евреймүд хурлд хурад мөргүл кеһәд, әрүн дегтр умшдг бәәҗ.

БООЦАН – әмтнә хоорндк зөвшәрлһн, эс гихлә, Бурхн күн хойран хоорндк, эс гихлә, Бурхн баг улсин хойран хоорндк зөвшәрлһн. Бурхн Ноах Абрахам хойрла бооца кев. Хуучн Бооцанд ик зууднь Мошена цагт Бурхна болн Израилин улсин хоорнд болсн зөвшәрлтин тускар келгдҗәнә.

БУРУ НОМТА УЛС – Исусин цагт буру номта улс гиҗ евреймүдиг биш, наадк әмтиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, тер цагт зуг евреймүд Бурхна өгсн Зака меддг бәәҗ.

ГЕЛҢГҮД – Ерусалимд бәәх һол сүмд церглҗәх улс. Еврей улсин шаҗар гелңгүдин һол кергнь Бурхнд тәкл тәклһн болҗана. Закаһар тедн Мошена һарлцсн дү көвүн Ахарона хөөт үйнр гелң болх йоста чигн. Гелңгүд 12 багд хувагдна. Баг болһн һол сүмд җилд хойр дәкҗ неҗәһәд долан хонгт көдлдг бәәҗ.

ҺОЛ СҮМ – Ерусалимд бәәх әрүн нертә һол сүм. Евреймүд зуг тенд тәкл тәкдг бәәҗ, дәкәд нәәрин өдрмүдт хурдг бәәҗ. Һол сүм түрүн болҗ евреймүдин хан Соломон маниг төрхәс урд 10-гч зун җилд тосхҗ. Исусин цагт тосгдсн һол сүмиг евреймүдин хан алдр Херод бәрҗ. Тер һол сүмиг бүсләд галерей тосхҗ. Тегәд терүнә эргмдк һазриг тер кесг әңгд хуваҗ. Һол сүмин галерейд олн улс хурдг бәәҗ. Исусин тааһад келсәр, терүг әмдрснә хөөн мана цагт 70-гч җилмүдт һол сүмиг Римин улс хамхлҗ, тер цагас авн тер шинәс босхгдад уга.

ДАВИД – Йуда әәмгә Израилин хамгин туурсн хан. Бурхнд нерәдсн дууна дегтр бичсн автормудин негнь тер бәәҗ. Давид Бурхна таал күцәдг бәәҗ. Бурхн терүгинь өөдән ачлад, терүнә хөөт үйнр мөңкинд Израилин хаад болх гиҗ үгән өгч. Цуг делкәг чикәр һардх күн Давидин хөөт үй болх гиҗ еврей улсин әәлдәчнр тааҗ келҗәсмн.

ДАВИДИН КӨВҮН – Тиигҗ Христосиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, евреймүдин иткләр тер Давид хаана хөөт үй болх зөвтә бәәҗ.

ЗАКАН – Библин кезәңк хуучн тавн дегтр. Тер дегтрмүдт делкән үүдәлтин тускар, Бурхна ду соңссн, Терүнә таал күцәҗ йовсн түрүн чик седклтә әмтнә тускар келгдҗәнә. Цааранднь еврей келн улс үүдснә тускар, Бурхн тедниг Египетд ялчнрин көдлмшәс яһҗ сулдһсна болн Палестинад теднд һазр һарһҗ өгснә тускар бичәтә. Дәкәд тер дегтрмүдт кезәнә еврей келн улст Бурхна өгсн зааврмуд бәәнә. Эннь 10 һол зааврмуд, бас олн бәәдлин туск болн авъясмудин туск олн зокалмуд болҗана. Тегәд тер тавн дегтр Закан гидг нертә бәәсмн. Еврей улсин бурхн-шаҗнд Закан хамгин күндтә бәәҗ, терүнд бичәтә зааврмудыг болн зокалмудыг эрк биш күцәх кергтә болдг. Заканд бәәх һол зааврмуд Бурхн Мошеһар дамҗад өгч. Моше евреймүдиг Египетәс авч һарч. Тер учр деерәс тер Закан Мошена Закан гиҗ келгдҗәнә.

ЗАКАНА БАГШНР, НОМ ЦӘӘЛҺӘЧНР – Закаг сәәнәр меддг, терүг әмтнд цәәлһҗ өгдг улс. Эн баахн баг әмтиг Исусин цагт евреймүд икәр күндлдг бәәҗ.

ЗИЛОТМУД – грек келнәс эн үг харч улс гиҗ орчулгдна. Евреймүдин бурхн-шаҗна болн политическ баг улс эврәннь шаҗан буру номта улсин үлмәһәс харсад, Римин йоснас эврә улсан дәәллдәд сулдххар седҗәсмн. Исусин 12 апостолмудын негнь – Шимон Кананья гидгнь тер багд орҗасн чигн болх.

ИК ХУРГ – еврей улсин Ик Хургт шаҗнд өөрхн 70 күн ордг бәәҗ. Тер Хург һанцхн политическ төрмүд хәләх биш, зарһин шиидвр чигн һарһдг бәәҗ. Исусин цагт Ик Хургин шиидвр Римин йосна улс батлхла, тиигәд одҗ чинртәд тоолдг бәәсмн. Римин улс евреймүдин шаҗиг басхар седдго бәәсмн, теднә Ик Хургла сән бәәцхәҗ.

КЕРЧЛҺН – залу күүнә әмнә үзүр керчлһн. Бурхн еврей улс хойран хоорнд кегдсн Бооцанас иштә Синай уул деер залу киистә күн болһн тиим авъяс күцәх зөвтә бәәсмн. Шиңкән һарсн үрнд нәәмдгч өдртнь керчлһ кедг бәәҗ. Исусин цагт тер өдрләнь тиим үрнд нер өгдг бәәсмн.

КИЛНЦТӘ ҖИРҺЛ ҮЛДӘЛҺН – Бурхна өмн эврәннь килнцән медәд, урдк җирһлиннь бәәдлән хайх.

КҮМНИ КӨВҮН – иигҗ Исус бийән мел нерәднә. Энүнә чинрин тускар цугтан тал-талдан келцхәнә. Негдвәр Хуучн Бооцанд әәлдәч Даниэлын дегтрт эн күн теңгрә болҗ һарна. Делкән җирһлин бәәдл чилхлә, Бурхн терүнд әрүн нер, туурмҗ болн йос өгх. Энүгәрн күүнәс һарсн үрн Мошена бәәдлтә. Хойрдвар болхла, еврей келәр терүг күн гиҗ йирдән келнә. Кемр Исус эн үгиг иим учртаһар келдг бәәсмн болхла, тер күн юуһарн чигн әмтнәс йилһрҗәхш, хамгин түрүнд зовлңла харһад зовдгар, үкләрн тиим.

ЛЕВИХН – эн улс гелңгүд эс болв чигн, Бурхиг көгҗмд орулад туурулдг, мал тәкл тәклһнд белддг болн нань чигн көдлмш һол сүмд кедг бәәҗ. Терүнәс нааһар тедн Зака дасад, олн улс дунд багшнр болҗ йовдг бәәҗ. Иим көдлмш зуг Израилин улсин 12 тохма үйнрин нег өвк күн кех зөвтә бәәсмн. Тер күн Левин хөөт үрн болх бәәсмн. Терүнә нерәр левинхн гиҗ келцхәдг болв.

ЛУ – хуучна тууҗин аң. Зәрмдән энүг моһа гиҗ келәд, эрлгин дүртә кенә (Апокал. 12:3 – 13:4; 20:2–3).

МЕДӘТНР – Шин Бооцанд олн зүсн һурвн баг әмтн медәтнр гиҗ нерәдгднә. 1) Сән Зәңгс медәтнр – еврей улсин шаҗна нүүрт йовх әмтн. Теднә зәрмснь Ик Хургин гешүд болҗ йовсмн. 2) Апостолмудын үүлдврин 11–21 бөлгүдт медәтнр – христианмудын чонҗин цергләчнр. Тедн чонҗин көдлмш һардҗах улс. 3) Апокалипсис гидг дегтрт медәтнр – Бурхна зарһд орлцҗах 24 көгшәс.

МАЦГ БӘРХ – Бурхн шаҗна керг күцәхин төлә цаг зуур хот эдлдго чигн.

ПАРШМУД – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн шаҗна заллт бәәҗ. Тедниг әмтн тевчдг бәәҗ. Эврән бурхн-шаҗна үлмәд бәәсәрн ик сана зүүдг, йир дигтә-тагта улс чигн.

ПЕСАХ – Еврей улсин хамгин чинртә нәр. Мошена һардврар Египетин ялчас сулдсн евреймүд санлан кеҗ нәәрлдг бәәҗ. Энүг җил болһн апрель сарла кенә. Песах өдр нәәрин хот кехәр хурһ шишлң алдг бәәҗ.

ПСАЛМУД – грек келәр дуд гиҗ орчулгдна. Иим нерәдлтәһәр Хуучна Бооцанд евреймүдин бурхн-шаҗна 150 дуд барлгдҗ. Эдн шишлң дегтрт орҗ. Кесг дуунд үкләс аврсн Бурхнд ханлт өрггдҗәнә, талдан дуунд Терүнә күчн болн дурн үзүлгдҗәнә, эс гихлә дөң сурсн зальврлһн чигн бәәнә.

РАЙ (БУРХНА САД) – Хуучн Бооцана цагт болхла, өңгрснә хөөн чик седклтә күүнә сүмсн Христосиг ирәд теднә төлә үкхиг тенд күләдг бәәрн.

СУРҺУЛЬЧ – Шин Бооцанд Кирсләч Йохана болн Христосин дахч йовх, теднә ном сурчах улс сурһульчнр гиҗ нерәдгдҗәнә.

ТАМ – Шин Бооцанд эн үгиг грек келнәс орчулхла, үкснә хөөн күүнә тустг орм болҗана.

ТӘВДГЧ ӨДР ГИДГ НӘР – Буудя цуглулдг цага нәәриг евреймүд тәвдгч өдр гиҗ нерәднә. Тер нәәриг Песахин хөөн тәвдгч өдрлә кедг бәәҗ.

ТӘКЛ ТӘКДГ ОРМ – Закаһар заагдсн евреймүдин тәкл тәкдг орм. Исусин цагт һол сүмин хашад бәәх тәкл тәкдг ормд сетрә мал алдг бәәҗ.

ТОС ТҮРКХ – олив модна тос толһа деер буһшас ивтрәх. Терүгәрн кү күндлҗәхән медүлҗәнә, эс гихлә, дааврта көдлмшт шиидҗәнә. Хаадудыг ширә деер сулһхла, әмтн теднә толһад тос түркдг бәәҗ, тегәд тедниг тос түркүлсн гиҗ нерәддг бәәҗ. Бурхна шүүҗ авад Аврач болн Деед Эзн болтха гиҗ шиидсн күүнә нерн Христос, грек келәр болхла – «тос түркүлсн».

ХАР СӘКҮСН – әмтнд хорлтан күргдг сәкүсн. Эннь эрлгин элч болн цергләч болҗана.

ХРИСТОС – (еврей келәр Мешиях. Эн үг «тос түркүлсн», эс гихлә, «Бурхна шүүҗ авсн» күн болҗана). Бурхна илгәсн күн. Закан болн әәлдәчнр гидг дегтрмүдт Терүнә ирхин тускар урдаснь медәд келгдҗәсмн. Исусин цагт евреймүд Христосиг ирхиг күләҗәсмн. Тер тедниг Римин йоснас сулдхад, Бурхна орн-нутг бүтәх гиҗ иткҗәлә.

ХУРЛ – бемб өдр болһн евреймүд хурлд цуглрад әрүн дегтрмүд умшад, мөргцхәнә. Исусин цагт евреймүдин бәәсн балһсн болһнд хурлмуд бәәҗ. Тедн хурхларн кен чигн күн әрүн дегтрәс тасрха умшад, дәкәд терүгән цәәлһәд өгх, эс гихлә, сурһдг бәәҗ.

ЦАДУКМ – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн бурхн-шаҗна зөвәр тоомсрта заллт. Кесг цадукмуд Ик Хургин гешүд бәәҗ, тедн дунд ах гелңгүд чигн йовҗ. Тедн паршмудла әдл Зака эвдлго күцәдг бәәҗ. Болв паршмудас йилһрҗ цадукмуд талдан әрүн дегтрмүд, әәлдәчин дегтрмүд күндлдго бәәҗ. Үксн күн әмдрхиг тедн иткҗәсмн уга. Яһад гихлә, терүнә тускар Заканд мел келгдҗәхш.

ЭРЛГ – Бурхна дәәсн, Терүнә өмнәс сөрдг му йорта элч.

ИСКӘЛГО БОЛҺСН ҺУЙРИН НӘР – Песахин хөөн долан хонгтан кедг нәр. Эн нәәрин өдрмүдт давсн угаһар, исклго болһсн нимгн һуйр иддг бәәҗ.

ЯСАТА КҮН – күүкд кү бичә медтхә гиһәд ясгдсн залу күн. Кезәнә тиим улс хаана бәәшңд көдлдг чинртә әмтн бәәҗ. Тегәд эс ясгдв чигн, тиим көдлмштә күүг тер үгәр нерәддг бәәҗ.

Орс Синодалин Орчуллһн болн Нестле-Аланд гиҗ нерәддг экн бичг хойрин хоорндк йилһвр


Матьясин бичсн Сән Зәңг


— Мат. 5:22 — Зуг Би таднд келҗәнәв, ахдан хара зөңдән уурлсн күн зарһд тусхмн.

Мат. 5:44 — Би болхла таднд иигҗ келҗәнәв: өшәтндән дурта болтн, тадниг харасн әмтиг йөрәтн, таднд дурго әмтнд сә кетн, тадниг өөлүлдг болн көөдг әмтнә төлә зальвртн.

Мат. 6:13 — Яһад гихлә, Тана йосн, күчн болн туурмҗ мөнкиндән. Тиигтхә.

Мат. 8:28 — Гергесин гидг орн-нутгур

Мат. 11:19 — Зуг Бурхна цецн ухан терүнә үрдүдәрнь цевргднә.

Мат. 15:39 — Магдалена һазрт

Мат. 17:21 — Хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ көөдмн.

Мат. 18:11 — Яһад гихлә, Күмни Көвүн геедрсн юмиг хәәҗ олад аврхар ирсмн.

Мат. 19:9 — Би болхла, таднд келҗәнәв: күүнә залута дерән эс негдүлсн авальтаһан салад, талдан герг авсн залу күн күүнә авальта дерән негдүлнә. Залутаһан салсн гергиг буулһҗ авсн күн хууль-йосар кеҗәнә, – гиҗ Исус келв.

Мат. 20:16 — Дуудгдснь олн, шүүҗ авгдснь цөн.

Мат. 23:14 — Ном цәәлһәчнр болн паршмуд басл зовлңган эдлхит! Белвсн күүкд улсин гер-малынь идәд бәәҗ, күүнә чирә хәләлдәд кесгтән зальврдг төләд тадн хойр чирәтнр болҗанат. Энүнәс көлтә тадн ик зарһла харһхит.


Маркин бичсн Сән Зәңг


Марк. 3:29 — Зуг тер күн мөңк зарһла харһх.

Марк. 5:1 — Гадарин гидг нертә һазрур

Марк. 6:1 — Үнн гиҗ келҗәнәв: Зарһин өдрт тер балһснд Содом болн Гомора гидг балһсдас даву кучр болх.

Марк. 6:20 — Херод терүг соңсад дала юм кев, болв бахмҗтаһар соңсдг билә.

Марк. 9:29 — Тиим хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ эс көөхлә, талданар көөҗ болшго.

Марк. 9:44,46 — Тенд тедниг иддг хорхань үкхш, һалнь унтрхш.

Марк. 9:49 — Ямаранчн тәкл давсар давслгдх.

Марк. 10:24 — Байн зөөрт нәәлдг күүнд Бурхна орн-нутгт орхднь ямаран күчр.

Марк. 11:26 — Кемр тадн күүнә геминь эс тәвхлә, тана теңгрин Эцктн бас тана килнцитн тәвшго.

Марк. 15:28 — Өшәтә улсин тоод орсмн гисн Бурхна Бичгин үгнь күцгдв.


Лукан бичсн Сән Зәңг


Лук. 6:1 — Песахин хойр өдрт, түрүн бемб өдр Исус цаһан буудя тәрсн һазрин өөгүр йовҗ, сурһульчнрнь цаһан буудян толһас таслҗ авад һарарн үүлҗ идцхәв.

Лук. 10:1 — Энүнә хөөн Исус дәкәд далн сурһульчнриг шүүҗ авад, хошадар Бийәсн өмн илгәв.

Лук. 17:36 — Хойр күн кеер бәәх: негнь авгдх, дарукнь үлдәгдх.

Лук. 23:17 — Байрин өдрин төлә тер нег күүг түүрмәс сулдхх кергтә бәәдг санҗ.


Йохана бичсн Сән Зәңг


Иох. 5:4 — Яһад гихлә, Деед Эзнә элч цаг цагтан өөдм һазрт бууҗ ирәд усинь көндрәдг бәәҗ, болв усн көндрдг цагт уснд орсн күн ямаран гемд эзлдвч эдгддг бәәҗ.

Иох. 9:8 — Хам-хоша бәәсн әмтн, терүг сохр болсинь үзсн әмтн сурцхав.


Апостолмудын йовдлмуд


Деян. 8:37 — Пилип болхла терүнд келв: «Кемр үнн седкләрн иткҗәхлә кеҗ болҗана». Тер хәрүднь: «Исус Христос Бурхна Көвүн болдгт иткҗәнәв», – гив.

Деян. 12:25 — Бар-Наба Шаул хойр Ерусалимд даалһвран күцәчкәд, Антиох тал хәрү ирв.

Деян. 15:20 — Теднд бичг бичх зөвтәвидн. Бичгтән тедниг шүтәдүдт нерәдсн хотас бичә идтн, боогдад үксн малын мах, цус бичә амстн, учрх хууляс бийән саглтн, бийдән кех седдго юмиг әмтнд бичә кетхә гиһәд бичхмн.

Деян. 15:34 — Зуг Силаг тенд үлдәх кергтә гиҗ шиидцхәв. (Йуда болхла Ерусалимд хәрҗ ирв.)

Деян. 24:7 — Зуг Лисий гидг миңһн цергин ахлач ик күчәрн терүг мана һазрас булаҗ авад чам тал илгәв.

Деян. 28:29 — Терүг тиигҗ келхлә, Йудья улс хоорндан ик зүтклдәд һарад йовҗ одцхав.


Христост иткдг Римин улст илгәсн бичг


Рим. 8:1 — Тегәд килнцтә седвәрн биш Сәкүсәрн Христос Исусла негдҗ бәәдг улсиг ямаранчн гемшәх юмн уга.

Рим. 11:6 — Кемр керг-үүләрн болхла, тер хәәрлт биш. Эс тиигхлә, керг керг болҗ бәәхш.

Рим. 14:6 — Кемр күн өдрмүд эс йилһхлә, Деед Эзнә төлә йилһхш.


Христост иткдг Көринтин улст илгәсн негдгч бичг


1Кор. 3:4 — «Би Аполынв» гиҗ келхләрн, тадн килнцтә седвәрәр бәәдг улсла әдл болҗахшвт?


Христост иткдг Калосин улст илгәсн бичг


Кол. 4:15 — Нумпанад, терүнә герт цуглрдг хурлд нанас менд келтн.


Евреймүдт илгәсн бичг


Евр. 9:11 — Болв ирх сәәһин ах гелң болҗ Христос ирсмн.


Йохана бичсн негдгч бичг


1Иох. 5:7-8 — Яһад гихлә, һурвн герч теңгрт бәәнә: Эцк, Үг болн Әрүн Сәкүсн. Эн һурвн нег юмна тускар герчлҗәнә. Һурвн герч һазр деер бәәнә: Сәкүсн, усн болн цусн.


Йудан бичсн бичг


Иуд. 23 — Наадксинь һалас һаргҗ әәлһҗ авртн, зуг әәлһәд иләр келтн.


Апокалипсис


Отк. 20:14 — Эн хойрдгч үкл мөн.

Отк. 22:14 — Терүнә зааврмуд күцәснь буйн кишгтә.

һазрин Зургуд — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн


Христосин цагин Рим орн-нутг


Исус Христосин цагин Пелестин


Исус Христосин цагин Ерусалим


Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура

Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн

Христосин цагин Рим орн-нутг — Христосин цагин Рим орн-нутг

Исус Христосин цагин Пелестин — Исус Христосин цагин Пелестин

Исус Христосин цагин Ерусалим — Исус Христосин цагин Ерусалим

Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура — Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура